كونجاكتىن ئېلىنغان گلۇكوماننان ئېلىتا تەنھەرىكەتچىلەرنىڭ ئاشقازان-ئۈچەي ساغلاملىقىنى ئىلگىرى سۈرۈشى مۇمكىن.

«كونجاك گلۇكوماننان (KGM) تولۇقلىمىسى كلىنىكىلىق جەھەتتىن فۇنكسىيەلىك قەۋزىيەتنى پەسەيتىشنىڭ ئەڭ مۇھىم ئۇسۇلى بولۇپ، بۇنىڭ يوشۇرۇن مېخانىزمى ئۈچەي مىكرو بىئولوگلىرىنىڭ كۆپ خىللىقى ۋە ئىقتىدارىنى ئاشۇرۇش ئارقىلىق بولىدۇ» دەپ يازغان جۇڭگودىكى غەربىي جەنۇب ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى ئالىملار «ياۋروپا ئوزۇقلۇق ژۇرنىلى» دا. «بۇ نەتىجىلەر يېمەكلىك تالاسىنىڭ ئۈچەي ئېكولوگىيە سىستېمىسىنى تەڭشەش ۋە ئۈچەي ساغلاملىقىنى ياخشىلاش، بولۇپمۇ تەنھەرىكەتچىلەردە داۋالاش ئىقتىدارىنى تېخىمۇ قوللايدۇ».
قەۋزىيەت چوڭلارنىڭ %20 گىچە تەسىر قىلىدىغانلىقى مۆلچەرلەنمەكتە، بۇ مەسىلە تەنھەرىكەتچىلەر ئارىسىدا تېخىمۇ كۆپ ئۇچرايدۇ.
بۇ يېڭى ماقالىگە ئاساسلانغاندا، يۇقىرى كۈچلۈك ھەرىكەت ئاشقازان-ئۈچەي يولىغا قان ئايلىنىشىنى ئازايتىپ، ئۇنىڭ ھەرىكەتچانلىقىنى ئاستىلىتىدۇ. يۇقىرى ئاقسىللىق، تۆۋەن تالالىق يېمەك-ئىچمەكلەر چوڭ ئۈچەينىڭ ھەرىكەتچانلىقىنى ئېغىرلاشتۇرۇۋېتىدۇ، سۇسىزلىنىش ئەھۋالنى تېخىمۇ ئېغىرلاشتۇرۇۋېتىدۇ.
بۇ بەزى تەتقىقاتچىلارنىڭ كونجاك گلۇكوماننان (KGM) قاتارلىق ئېرىيدىغان يېمەكلىك تالالىرىنىڭ ئىچ قېتىش ئالامەتلىرىنى ياخشىلىيالايدىغان-ياخشىلىيالمايدىغانلىقىنى تەكشۈرۈشكە ئۈندىدى. بەزى تەتقىقاتلار KGM نىڭ تەرەت سۇ مىقدارىنى ياخشىلىشى، ئۈچەي مىكروبلىرىنىڭ تەركىبىنى تەڭشىشى ۋە ئۈچەينىڭ ھەرىكەتچانلىقىنى قوزغىتىشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
ئالىملار مۇنداق دەپ يازغان: «قانداقلا بولمىسۇن، كلىنىكىلىق سانلىق مەلۇماتلار ئىنسانلار توپى، بولۇپمۇ ئېلىت تەنھەرىكەتچىلەر ئارىسىدا چەكلىك بولۇپ قالىدۇ».
بۇ يېڭى قوش كور، تاسادىپىي، كونترول قىلىنىدىغان سىناققا فۇنكسىيەلىك قەۋزىيەتتىن ئازاب چېكىۋاتقان 48 نەپەر ئېلىتا ئەر تەكۋاندو تەنھەرىكەتچىسى قاتناشقان. تەنھەرىكەتچىلەر تاسادىپىي ھالدا ئىككى گۇرۇپپىغا بۆلۈنگەن: بىر گۇرۇپپىغا پلاسېبو (كۈنىگە 3 گرام مالتودېكسترىن) بېرىلگەن، يەنە بىر گۇرۇپپىغا سەككىز ھەپتە KGM (كۈنىگە 3 گرام) بېرىلگەن.
نەتىجىلەر شۇنى كۆرسەتتىكى، پلاسېبو بىلەن سېلىشتۇرغاندا، بىر قاتار قەۋزىيەت ئۆلچەملىرى كۆرۈنەرلىك ياخشىلانغان، بۇنىڭ ئىچىدە بىمارلارنىڭ قەۋزىيەت ئالامەتلىرىنى باھالاش (PAC-SYM)، بىمارلارنىڭ قەۋزىيەت تۇرمۇش سۈپىتىنى باھالاش (PAC-QoL)، ئۈچەي ھەرىكىتىنىڭ قېتىم سانى (BMF) ۋە ئۈچەي ئىقتىدارى كۆرسەتكۈچى (BFI) قاتارلىقلار بار.
مىكروبيوم ئانالىزى نەتىجىسىدە، KGM نىڭ *Lactobacillus*، *Bacteroides* ۋە *Phascolarctobacterium* قاتارلىق ھەر خىل تۈرلەرنىڭ α-خىلمىلىقى ۋە نىسپىي مىقدارىنى ئاشۇرغانلىقى بايقالغان. ئەكسىچە، *Alistipes* ۋە *Desulfovibrio* نىڭ مىقدارى تۆۋەنلىگەن.
نەتىجىلەر شۇنى كۆرسەتتىكى، ئۈچەي مىكرو بىئولوگىيىسىدىكى ئۆزگىرىشلەر قەۋزىيەت ئالامەتلىرىنىڭ ياخشىلىنىشى بىلەن زىچ مۇناسىۋەتلىك. تېخىمۇ چوڭقۇر تەھلىل قىلىش ئارقىلىق، بىر قىسىم ماددا ئالمىشىش يوللىرىدا، بولۇپمۇ بىئوتىن بىئوسىنتېزى ۋە نىتراتنى ئازايتىشقا چېتىشلىق يوللاردا ئۆزگىرىشلەر بايقالغان.
تەتقىقاتچىلار مۇنداق دېدى: «بىزنىڭ بىلىشىمىزچە، بۇ KGM نىڭ ئاشقازان-ئۈچەي مىكرو بىئولوگىيىسىنىڭ تەركىبىنى ئۆزگەرتىش ئارقىلىق قەۋزىيەتكە مۇناسىۋەتلىك ئالامەتلەرنى يېنىكلىتەلەيدىغانلىقىنى ئىسپاتلىغان تۇنجى تەتقىقات. بۇ نەتىجىلەر ئاشقازان-ئۈچەي مىكرو بىئولوگىيىسىنىڭ تەڭشىلىشى يېمەكلىك تالاسىنىڭ ئاشقازان-ئۈچەي ئىقتىدارىغا داۋالاش رولىنى كۆرسىتىدىغان ئاساسلىق مېخانىزم بولۇشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ».
ئۇلار مۇنداق خۇلاسە چىقاردى: «بۇ نەتىجىلەر يېمەك-ئىچمەك تالاسىنى تولۇقلاشنىڭ ئىقتىدارلىق قەۋزىيەتنى داۋالاشتىكى مۇمكىنچىلىكىنىڭ كۈچلۈك دەلىلى بىلەن تەمىنلەيدۇ ھەمدە ئۇنىڭ تەنھەرىكەتچىلەرنىڭ ئاشقازان-ئۈچەي ئىقتىدارى قالايمىقانلىشىشىنى داۋالاشتىكى دورىسىز داۋالاش ئۇسۇلى بولۇش ئىقتىدارىنى نامايان قىلىدۇ».
مەنبە: ياۋروپا ئوزۇقلۇق ژۇرنىلى، 2025، 64، 303. doi: 10.1007/s00394-025-03826-3. «كونجاك گلۇكومانناننىڭ فۇنكسىيەلىك قەۋزىيەتلىك تەنھەرىكەتچىلەرنىڭ ئاشقازان-ئۈچەي ئالامەتلىرى ۋە ئۈچەي مىكرو بىئولوگىيىسىگە تەسىرى: قوش كور، تاسادىپىي كونترول سىنىقى». ئاپتورلار: Y. Zhu قاتارلىقلار.
كرېئاتىن 1990-يىللاردىن باشلاپ تەنتەربىيەدە مۇھىم تەركىب بولۇپ كەلگەن بولۇپ، مەشىق ۋە مۇسابىقىلەر جەريانىدا مۇسكۇل ئىقتىدارى ۋە بەدەن قۇرۇلمىسىنى ياخشىلاش ئۈچۈن كەڭ قوللىنىلىدۇ. قانداقلا بولمىسۇن، كرېئاتىننىڭ بەلگىلىك بىر ئېغىرلىق دەرىجىسىنى ساقلاپ قېلىشى كېرەك بولغان جەڭ سەنئىتى تەنھەرىكەتچىلىرىگە بولغان تەسىرى ئېنىق ئەمەس.
يېڭى بىر مېتا-ئانالىزدا كۆرسىتىلىشىچە، ئېلىتا ماھىرلىرى يەككە ياكى بىرلەشتۈرۈلگەن قوشۇمچە يېمەكلىكلەرنى ئىستېمال قىلىش ئارقىلىق ئۆزلىرىنىڭ تەنتەربىيە نەتىجىسىنى ياخشىلىيالايدۇ.
يېقىندا كاللار ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلغان بىر تەتقىقاتتا، ئاسىيادا ئىشلەپچىقىرىلغان ۋە كونجاكتا بايقالغان گلۇكوماننان ئۆسۈملۈكىنىڭ جىگەر ساغلاملىقىغا پايدىلىق ئىكەنلىكى بايقالغان.